Mobile Commerce: last of lust?

27 februari 2003
Door: Klaas Weima

Ik heb ze er nog eens op nageslagen, de oude onderzoeksrapporten uit 1999 en 2000 van Gartner, IDC en Forrester Research over mobile commerce. Veelbelovende koppen als "The Mobile Internet Gold Rush is On" en "The Dawn of Mobile eCommerce" deed de harten van vele marketeers en telco's sneller doen kloppen. Zo snel zelfs dat de Nederlandse telecomaanbieders bereid waren om 5,9 miljard gulden te investeren in de felbegeerde 3G licenties. Het terugverdienen van de umts licenties laat nog even op zich wachten. Tot die tijd moeten we het doen met de wat tragere 2,5G overgangstechnologie, gprs. Na het succes van sms vestigen de telco's, content- en software providers en producenten de hoop op de multimediadiensten als mms en i-mode. De vraag rijst of mobiel zaken doen op korte termijn wel zijn vruchten zal afwerpen.

Voordat ik wat dieper in ga op de succesfactoren is het aardig de definitie van mobile commerce eens onder de loop te houden. In een onderzoeksrapport komt Forrester met een aardige definitie: het gebruik van mobiele handzame apparaten voor communicatie, interactie en transactie via een altijd verbonden en breedband internetverbinding. De telecomindustrie legt in deze definitie de nadruk op de transactiefase. Natuurlijk, voorspelingen over het aantal verzonden mms-berichten en het aantal ingekochte megabytes zijn belangrijk om een business case op te bouwen. Maar handel is meer dan transactiegericht denken. Het begint met het bereiken van de juiste doelgroep, gevolgd door het gebruik van mobiele diensten. Mocht dit bevallen dan kan worden gebouwd aan een continue relatie alvorens het geld gaat rollen.

Laat ik eens beginnen met het bereiksaspect van mobile commerce. Een van de problemen bij de introductie van wap was de penetratie van geschikte telefoons, die het gebruik van deze technologie mogelijk maakte. We kennen allemaal de wet van Metcalfe, waarbij het nut van netwerk een kwadratisch toeneemt met het aantal gebruikers. Een belangrijke sta-in-de-weg voor het gebruik van gprs-diensten is het aantal bezitters van telefoons die dit mogelijk maken. KPN heeft dit probleem ondervangen door Sinterklaas te spelen: als niemand een bereid is om voor een i-mode-toestel te betalen, dan geven we het maar weg.

Het bereiksvraagstuk wordt verder belemmerd door het gebrek aan inter-operability, of te wel gebruik maken van mobiele diensten of je nu een abonnement hebt bij i-mode of bij Vodafone Live. Het effect van een onafhankelijk platform wordt bevestigd door de introductie van de smart card in Nederland. Het gebruik van de chip-functionaliteit op bankpassen brak pas door nadat de banken besloten om Chipper en Chipknip te integreren. Kortom: mobile commerce valt of staat met de mate van samenwerking tussen telco's, content providers en producten. De moordende concurrentie en de sterk gefragmenteerde markt biedt echter een weinig vruchtbare basis voor het maken van dergelijke strategische allianties.

Stel nu dat een kritische massa over zo'n prachtig mobieltje beschikt dat gprs en mms ondersteunt. De volgende vraag is of deze groep daadwerkelijk gebruik gaat maken van commerciële mobiele diensten. Telco's en content providers hebben veel moeite in het onderscheiden van "must have" en "nice to have"-diensten. En daar ligt bij mms naar mijn mening de crux. Het maken van foto's via je mobiele telefoon met ingebouwde camera is leuk, maar blijven we dit op reguliere basis doen? Ik denk van niet.

Het blijft natuurlijk lastig om uitspraken te doen over dé killer-app van mobiele diensten, omdat de voorkeuren van gebruikers divers zijn en er geen eenduidige standaarden bestaan. I-mode verlangt bijvoorbeeld dat content providers hun websites aanpassen aan het beeldschermformaat van de mobiele telefoon. Met de xda van O2 is het mogelijk om normale websites te bekijken, met het vele scrollen als nadelig gevolg. Het ontwikkelen van mobiele content wordt ook nog eens bemoeilijkt door de concurrentie tussen de besturingssystemen Symbian en Microsoft. Beide partijen maken software voor mobiele telefoons en willen maar al te graag de industriestandaard claimen.

Welke factoren stimuleren dan wel het gebruik van mobiele diensten? Het minuscule schermpje van de mobiele telefoon en het vaak priegelige toetsenbord vragen om gebruikersgemak. Nee maar, een van de weinige voorspellingen uit de oude onderzoeksrapporten die nog steeds overeind staan. Vooral persoonlijke- en tijdsgevoelige diensten bieden een goede kans van slagen. In dit verband heeft mobile ticketing veel potentie, gezien de hoge urgentiegraad en eenvoud. Topfilms en concerten zijn doorgaans snel uitverkocht en hierdoor tijdsgevoelig. Daarnaast is het bestellen van tickets een relatief eenvoudig procedure. De laatste stap van mobiele last naar commerciële lust is het veilig en gestandaardiseerd mobiel betalen. Maar of we daar op korte termijn uitkomen?


Bron: aankomende publicatie op Emerce website

Terug naar Nieuws & Trends overzicht